İletişimISSN:e-ISSN: 3108-4877
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaHAKKINDAAMAÇ VE KAPSAMYAZARLAR İÇİN REHBERMakale GönderSon SayıArşivİletişim

ÇOCUK VE MİMARLIK: ÇOCUKLARIN ÇİZİMLERİNDEN KENTİ VE KENTSEL MEKANI OKUMAK

Emine Banu Burkut

  • Emine Banu Burkut: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi İç Mimarlık Bölümü
  •  Yıl : 2024
  •  Cilt : 1
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 39-52
Çocukların yaşadıkları kentle kurdukları ilişkiyi anlamanın birçok yolu bulunmaktadır. Fakat yaşam çevrelerinin zihinsel süreçlerden geçerek çizime aktarılması farklı disiplinlerin araştırma konusu olmuştur. Literatürde çocuk-mekân ilişkisini inceleyen çocuk gelişimi, çocuk psikolojisi, bilişsel psikoloji, mimarlık, eğitim bilimleri gibi bilim alanları çocukların resimleri üzerinden okumalar yapmıştır. Bu araştırmanın amacı çocuğun kentsel mekânı nasıl okuduğunu çizimler üzerinden incelemektir. Alan araştırması 2021-2022 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanı olarak İstanbul ili Kadıköy ilçesi seçilmiştir. Araştırma gönüllü 387 çocukla anket ve çizim yapılarak yürütülmüştür. Araştırma bulgularının birincisi olan anket bulgularına göre çocukların ailesiyle birlikte en çok vakit geçirdiği mekân (48.3%) kentsel yeşil alanlardır. Çocukların en sık gittiği oyun alanını tercih sebebi olarak (60.1%) eve yakın ve yürüme mesafesinde olduğu için tercih edildiği belirtilmiştir. Çocukların ev dışında en çok vakit geçirdikleri yer olarak (52.7%) okul/kurs cevabı verilmiştir. Çocukların ev ve yakın çevresinde bir yere giderken (86.8 %) yürümeyi tercih etmektedir. Çocuklar yaşadıkları evin tipi (84.7%) apartman dairesi olarak belirtmiştir. Çocukların ailesiyle birlikte bir yere giderken kullandıkları araç (80.0%) otomobil olarak belirtilmiştir. Buna göre çizimlerde en çok ortaya çıkan mekânlar okul (n=31), bakkal (n=23), eczane (n=18) ve fırın (n=17) olduğu görülmektedir. Ayrıca cephe çizimleri (75.24%), sokak çizimleri (27.14%) ve iç mekân çizimi (2.54%) yapılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma çocuk-kent-mekân ilişkisini inceleyen yüz yüze çocuklarla gerçekleştirilen, çocukların çizimlerinden ve cevaplarından elde edilen veriler doğrultusunda oranlar ortaya koyulmuştur. Çocuklar için çizim bir ifade aracıdır. Bu araştırmayla literatürde yapılan çocuk-kent-mekân araştırmaları irdelenerek çocukların kentle kurdukları ilişkiyi çizimleri üzerinden değerlendirilerek gelecekte yapılarak araştırmalar için farklı bakış kazandırılması hedeflenmektedir. Ayrıca Türkiye’de eğitim planlamasında çocuk-mimarlık ilişkisi ve çocukların için mimari tasarımın nasıl ele alınacağına dair öneriler sunulacaktır.
Atıf yapmak için : Burkut, E. B. (2024). Çocuk ve mimarlık: Çocukların çizimlerinden kenti ve kentsel mekânı okumak. UPUES Journal, 1(1), 39-52.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Upues Journal
2024, Cilt1, Sayı1
E-ISSN: 3108-4877
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Acer, D., & Gözen, G. (2013). Çocuk ve mimarlık: Çocuklar için mimari tasarım öğretim programı. Anı Yayıncılık.
  2. Acer, D. (2016). Çocuk ve Mimarlık: Küçük Çocuklar İçin Mimari Tasarım Öğretim Programı. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(1), 66-81.
  3. Birol, G. (2009). Çocuk dostu kent neresidir. Megaron Balıkesir, Mimarlar Odası Balıkesir Şubesi Dergisi, 10-13.
  4. Burkut, E.B. & Köseoğlu, E. (2022). Mimarlık Alanında Çocuklarla İlgili Yayınların Bibliyometrik Analizi ve Bibliyografik Haritaları. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 7(2), 511-527. https://doi.org/10.30785/mbud.1099993
  5. Burkut, E. B.,(2022). Çocuklarda Mekânsal Okunabilirlik Parametrelerinin Biçimsel, Bilişsel ve Dizimsel Yönleri, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı Mimarlık Doktora Programı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul. https://acikerisim.fsm.edu.tr/xmlui/handle/11352/4364.
  6. Çanakçıoğlu, N. G. (2015). Can cognitive maps of children be analysed by space syntax?. A| Z ITU Journal of the Faculty of Architecture, 12(3), 127-140.
  7. Çakırer Özservet, Y. (2019). Çocukların Resimlerinden Sokak ve Mahalle İlişkilerini Tartışmak: Sütlüce ve Örnektepe Mahalleleri. International Journal of Political Science and Urban Studies, 7(2), 516-542. https://doi.org/10.14782/ipsus.623450
  8. Gökmen, H. (2010). Mimarlık ve çocuk çalışmaları: Yapılı Çevre Eğitimi. Mimarlık 352, 76-79.
  9. Gökmen, H. (2010). Mimarlık-Çocuk Çalışmalarına Bir Bakış, Güney Mimarlık, sy.63-68, Sayı:2. ISSN 1309-9639
  10. Gökmen, H. (2014). Wright ve Çocuklar, Güney Mimarlık, sy.17-22, Sayı:16. ISSN 1309-9639
  11. Hart, R. (1979). Children's experience of place. Irvington.
  12. Halseth, G., & Doddridge, J. (2000). Children's cognitive mapping: a potential tool for neighbourhood planning. Environment and Planning B: Planning and Design, 27(4), 565-582.
  13. Fares, R. B., & Bougdah, H. (2023). Cognitive Mapping and Wayfinding in Children’s Home- School Itinerary, International Review for Spatial Planning and Sustainable Development, 2023, Volume 11, Issue 3, Pages 132-151, Released on J-STAGE July 15, 2023, Online ISSN 2187-3666, https://doi.org/10.14246/irspsd.11.3_132
  14. Hart , S. N. (1991). “From Property to Person Status: Historical Perspective on Children’s Rights.” American Psychologist, 46(1), 53–59. doi: https://doi.org/10.1037/0003-066X.46.1.53.
  15. Herman, J. F. (1980). Children's cognitive maps of large-scale spaces: Effects of exploration, direction, and repeated experience. Journal of Experimental Child Psychology, 29(1), 126-143.
  16. Karakuzu, E., & Aksu, G. A. (2022). Çocuk dostu kent kavraminin çocuk–oyun–mekan ilişkileri ve paydaşlar çerçevesinde değerlendirilmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 4(2), 147-156.
  17. Kosslyn, S. M., Pick Jr, H. L., & Fariello, G. R. (1974). Cognitive maps in children and men. Child development, 707-716.
  18. Ladd, F. C. (1970). Black youths view their environment: Neighborhood maps. Environment and behavior, 2(1), 74-99.
  19. Liben, L. S., Patterson, A. H., et al. (1981). Spatial Representation and Behavior across the Life Span, Academic Press.
  20. Lynch. K. (1960). The image of the city (Vol. 11). MIT press.
  21. Lynch. K. (1977). Growing up in Cities: Studies of the Spatial Environment of Adolescence in Cracow. Melbourne. Melbourne. Mexico City. Salta. Toluca and Warszawa. Cambridge. Mass. The MIT Press
  22. Matthews, M. H. (1984). Environmental cognition of young children: images of journey to school and home area. Transactions of the Institute of British Geographers, 89-105.
  23. Matthews. M. H. (1985). Young children's representations of the environment: a comparison of techniques. Journal of Environmental Psychology. 5(3). 261-278.
  24. Mojarrab, A. (2019).Türkiye’de çocuk-mekân üzerine yapılan lisansüstü tezlerin değerlendirilmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı Bina Bilgisi Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. İzmir.
  25. Moore. G. T. (1973). Development differences in environmental cognition 3.7. In Environmental Design Research: Volume two symposia and workshops (p. 232). Routledge.
  26. Pick , H. L., and Lockman , J. J. (1981). “From Frames of Reference to Spatial Representations”. In: Liben, Patterson, et al. (eds.), Spatial Representation and Behavior across the Life Span: Theory and Application, Academic Press, New York, 39–61.
  27. Tandoğan, O. (2014). Çocuk İçin Daha Yaşanılır Bir Kentsel Mekân: Dünyada Gerçekleştirilen Uygulamalar. Megaron, 9(1).
  28. Taşcı, G. B., & Gökmen, H. (2015). Türkiye’de Yapılan Çocuk-Mimarlık Çalışmalarının Literatür Eşliğinde Değerlendirilmesi. Mimarlık Dergisi, 381, 65-68.